De besmette plek
Elke organisatie kent plekken waar het lijkt te schuren. Afdelingen waar de sfeer bedrukt is, teams waar het verloop hoog blijft of projecten die telkens vastlopen. In systemisch werk noemen we dit de besmette plek. Het is de plek waar iets niet kan of mag worden aangeraakt en waar onzichtbare dynamieken het dagelijks functioneren beïnvloeden.
Wat is een besmette plek
Een besmette plek is meer dan een conflict of een slecht lopend project. Het is een knooppunt van onopgeloste gebeurtenissen en uitgesloten verhalen. Vaak gaat het over thema’s die ooit niet gezien of erkend zijn. Denk aan een reorganisatie waar niet is gerouwd om het verlies van collega’s of aan een fusie waarbij de cultuur van een van de partners is genegeerd. Deze geschiedenis blijft resoneren in het systeem.
Herkenbare signalen
HR-professionals en leiders merken het vaak intuïtief op. Voorbeelden die ik in mijn werk regelmatig tegenkom:
Teams met een terugkerend hoog ziekteverzuim zonder duidelijke medische oorzaak
Besluiten die telkens stranden ondanks goede plannen
Medewerkers die zich op een specifieke afdeling niet lang willen verbinden
Een hardnekkig wij-zij gevoel tussen afdelingen of generaties
De systemische oorzaak
Een organisatie is een levend geheel dat behoefte heeft aan ordening, erkenning en balans. Wanneer een onderdeel of een gebeurtenis wordt buitengesloten, gaat het systeem compenseren. Het onbesprokene vraagt om aandacht. De besmette plek functioneert als een signaal: hier is iets niet gezien.
Voorbeeld uit de praktijk
In een groot productiebedrijf dat ik begeleidde bleef een kwaliteitsafdeling worstelen met onverklaarbaar hoog verloop. Onderzoek naar werkdruk of beloning gaf geen antwoord. Pas toen we in een opstelling de geschiedenis van een jarenoude fabriekssluiting zichtbaar maakten, werd duidelijk dat de huidige afdeling onbewust de pijn van toen droeg. Pas na een gezamenlijk ritueel van erkenning kon het team weer ademhalen.
Wat kun je als HR of leidinggevende doen
Benoem dat er een patroon is, zonder meteen een oplossing te forceren
Organiseer gesprekken waarin ook de geschiedenis en gemiste stemmen ruimte krijgen
Nodig een systemisch begeleider uit voor een teamopstelling of organisatieopstelling
Erken het verleden en de emoties die daarbij horen, voordat je nieuwe structuren invoert
De kracht van zien wat niet gezien is
De besmette plek verdwijnt niet door nog meer procedures of trainingen. Ze vraagt om aandacht, niet om controle. Wanneer een organisatie het onuitgesprokene durft te erkennen, ontstaat rust en kan de energie weer vrij stromen. Dat is geen zachte aanpak, maar een realistische weg naar duurzame verandering.
Voel je dat er in jouw organisatie een plek is die onzichtbaar wringt?
Laten we samen onderzoeken wat er werkelijk speelt. In een gesprek of een systemische sessie kijken we zorgvuldig naar wat aandacht vraagt. Zo kan het systeem weer ademen en ontstaat er ruimte voor nieuwe beweging.
